Donderdag 8 oktober 2026

Jan Aerts

Martin Verbeeck, wereldburger uit de Kempen

Op donderdag 8 oktober om 20.00 uur houdt Jan Aerts een lezing in de Tuinzaal van De Warande.

Als Kempenzoon werd Martin Verbeeck (1882-1959) geboren in de schoot van de brouwerij Campina te Dessel en zo voorbestemd om later de brouwerij te leiden. Niettegenstaande Campina het bier der fijnproevers was, was de wereld in en rond Dessel te klein voor hem. Hij zag zijn leven veel grootser. Langs moederszijde kwam hij vroeg in contact met de witzandwinning te Mol en zou er vlug naam maken. Vrij snel liep hij in de voetsporen van Retienaar Henri De Vel, een kinderloos familielid waar hij ook zijn vrouw, Maria Senden, leerde kennen. Hij breidde zijn beroepsactiviteiten uit met het aanleggen van wegenis en ontdekte ook zijn liefde voor bomen en bossen. Als snel hing er een bordje van houthandelaar naast zijn deur. Zijn grootste doorbraak kwam er echter in de cementindustrie. Nadat hij voor Henri De Vel de cementfabriek te Lixhe op orde had gesteld, bracht hij nog meerdere bedrijven uit Vlaanderen en Wallonië samen in C.B.R. (Cinenteries et Briqueteries Réunies). Hij bouwde de grootste cement-­fabriek van Europa aan de Sint-Pietersberg te Maastricht en zou de koning van de cement worden met vestigingen over de hele wereld. Voor zijn hobby richtte hij het Kempisch Landbouwbedrijf op met vestigingen te Merksplas (Zwart Goor, 700 ha) en te Poppel (Pannenhoef, 500 ha). Verbeeck dacht dat men alleen met “grootboeren” in de landbouw zijn kost kon verdienen. De beurscrash in 1929 deed zijn imperium wankelen en Martin Verbeeck was alles kwijt nadat ook zijn bank failliet werd verklaard. Hij bleef niet bij de pakken zitten en met de steun van familie en vrienden begon hij aan de bouw van een conglomeraat in de kleinijverheid. Hij bracht weerom een aantal bedrijven, steenfabrieken dit keer, samen. Tussendoor was hij in het bezit gekomen van het patent om asbest te produceren en stichtte hij samen met de familie Emsens Eternit. Waar uit de zandwinning later het wereldbedrijf Sibelco is gegroeid, lag zijn activiteit in de houthandel aan de basis voor het Turnhoutse Foresco. Ook Eternit heeft een naam als een klok, zij het dan in negatieve zin. In 1947 zou hij de Nationale Groepering der Kleinijverheid oprichtten. Martin Verbeeck wilde overal de nummer één zijn.

Jan Aerts

Opgegroeid te Ravels in de nabijheid van het Kanaal Dessel-Turnhout-Schoten zag ik de cementnijverheid alsook de steen­fabrieken verdwijnen. Na 42 jaren in dienst te zijn geweest van de Confederatie Bouw Kempen, waarvan 30 jaren als directeur, bracht mijn pensionering en de coronatijd me terug bij mijn oude liefde: de geschiedenis van de klei- en cementnijverheid. Hier kwam ik telkenmale de naam van Martin Verbeeck tegen.

Met de sympathieke medewerking van de ‘Werkgroep Verbeeck 2026’, HK Het Bezemklokje en Musea Turnhout..